نمی شود زندگی کامل داشت / امید و ناامیدی به زبان – خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان

به گزارش خبرگزاری مهر، در اولین شب از هفته هفدهم برنامه چراغ مطالعه، ابتدا مروری بر رویدادهای روز در حوزه کتاب انجام شد. همچنین هفته گذشته دو کنگره شعر سردار سربداران و کنگره شعر خاتم سلیمانی برگزار شد. خبر دیگر این بخش، انتشار کتاب «رستگاری در جابلقا» نوشته علی مرسلی بود که کتابی با موضوع کمک متقابل است و به گفته نویسنده، این نوع کمک های متقابل متناسب با الگوی زندگی است. در خاورمیانه. خبر ترجمه کتاب «Somnambules» اثر هرمان بروخ اثر علی اصغر حدادی آخرین خبر این بخش بود.

رضا وحیدزاده در بخش چی چگونه بخوانیم درباره «هنر معاصر ایران» و نحوه خواندن آثار مرتبط با این حوزه صحبت کرد.

وی گفت: برای صحبت در مورد هنر معاصر باید چند اثر در مورد گذشته و تاریخ هنرمان ارائه کنم. کتاب «نقاشی ایران» نوشته شیلا کن بای، شرق شناس، کتاب خوبی برای دانشجویان و تازه واردان به عرصه هنر است. این کتاب نیز جزو کتب درسی است. کتاب دیگر «نقاشی ایرانی از دیروز تا امروز» نوشته رویین پاکباز است که یکی از نقاشانی است که هنر ایرانی را تجربه کرده و با بسیاری از نقاشان ارتباط نزدیک داشته و در بسیاری از رویدادها حضور داشته و نگاهی دقیق به این عرصه دارد. . کتاب «جستجوی هویت در هنر معاصر» نوشته مرتضی گودرزی نیز کتابی ساده و روان شناسانه است که می تواند اثر خوبی برای مطالعه دانشجویان باشد. مزیت این کتاب نسبت به دو اثر قبلی این است که به هنر پیش از انقلاب نیز می پردازد.

وحیدزاده ادامه داد: اما در حوزه هنر معاصر می توان کتاب «کاوش در هنر معاصر ایران» نوشته حمید کشمیرشکن را معرفی کرد. کشمیر شکن محقق ایرانی است که در آکسفورد تحقیقات زیادی انجام داده و پیشینه این کتاب مقالاتی به زبان انگلیسی بوده است. کتاب دیگر «پرورش ذائقه عمومی در دوران پهلوی» نوشته علی قلی پور است که کتابی میان رشته ای است و صرفاً هنری نیست. کتاب «گفتمان‌های فرهنگی و جریان‌های هنری در ایران» نوشته محمد مریدی، کتابی است که بیش از آثار قبلی مورد توجه من است و زمینه و بسیاری از جریان‌های هنری و رویدادهای مهم هنرهای تجسمی را توضیح می‌دهد. در زمینه هنر انقلاب کارهای خوبی انجام شده است، اما پیشرو آن شهید آوینی بود که کتاب مستقلی در این زمینه ننوشت، اما چندین مقاله نوشت که بسیار آموزنده بود و نگاه درستی به انقلاب داشت. مجموعه مقالات آوینی در کتاب «نفوذ چهره» توسط نشر ساقی گردآوری و منتشر شد. کتاب «تخیل شرقی» مصطفی گودرزی نیز سند بسیار جامعی در زمینه هنر پس از انقلاب است.

بهمن بنی هاشمی در بخش فارسی با موضوع «امید و ناامیدی در ادبیات و زبان فارسی» سخنرانی کرد.

وی گفت: صحبت از امید و ناامیدی در هر شاعری بسته به شرایط و عوامل زمانه متفاوت بوده است. مثلاً مسعود سعد سلمان که بیشتر دوران جوانی خود را در زندان گذراند و قبل از زندان از بزرگان دربار بود و بعدها در چنین شرایطی قرار گرفت، مستقیم و غیرمستقیم از امید و ناامیدی صحبت کرد. در دوره اول شعر فارسی پس از رودکی، یعنی در قرن سوم، هنوز از شناخت لذت و غنایم لحظه ای صحبت می شود و به معنای دلنشین آن امید داده می شود و امید در آنها شناور است.

بنی هاشمی با تاکید بر اینکه امید و ناامیدی دو مفهومی است که در بستر زمان شکل می گیرد، افزود: اگر زمان نباشد، ناامیدی و امید معنا نخواهد داشت. به عبارت دیگر، وقتی انسان در مواجهه با حادثه ای امید یا ناامیدی دارد، همان امید و همان ناامیدی به آینده می نگرد، یعنی امید یا ناامیدی در بستری شکل می گیرد که آینده ای وجود دارد. در حالی که بسیاری از شاعران مانند نظامی امید را می‌ستودند و از امید و امید می‌گفتند، بسیاری از شاعران نیز ناامیدی را می‌ستودند، گویی می‌خواهند بگویند ناامیدی به خودی خود تسکین و تسکین دارد زیرا او دیگر به آینده نگاه نمی‌کند.

این پژوهشگر حوزه ادبیات گفت: شاعران دیگری که به طور دیگری به زمان می نگرند و تحت تأثیر نگاه هندوئیسم هستند، مثلاً مانند بیدل، گفته اند که همه چیز گذشته است، اکنون کجاست و خانه/دیدگاه به هر کجا می نگرد. در نگاه شاعران متأثر از آیین هندو، یأس و ناامیدی کلید خورده است، اما زمانی که به مشروطه می رسیم، تحولی ناگهانی رخ می دهد و شاعران در قالب مصلحان اجتماعی ظاهر می شوند و سعی می کنند جامعه را به امید دعوت کنند. حتی شاعری چون ملک الشعرای بهار که این همه رنج می کشد و زندانی می شود، ناامید نمی شود و می گوید: ای آزادی، مبارک آزادی! من از ارتباط شما دور نمی شوم. تا زمانی که به من زنگ بزنی یا بهت زنگ میزنم یعنی هنوز امید دارد. یا مثلا دنیای ولیعهد ملقب به ژاله که از زنان شاعر دوره مشروطه است سختی های زیادی را در زندگی متحمل شده اما همچنان امیدوار است. البته همین شاعران در بحث هستی شناختی و فلسفی بسیار ناامید می شوند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: فکر می‌کنم هرجا آرمان‌گرایی وجود داشت، شاعران تلاش می‌کردند مردم را به امید و تغییر تشویق کنند، اما وقتی آرمان کم رنگ شد، آن وضعیت نیز از بین می‌رود. تحولات سیاسی و اجتماعی دوران معاصر برخی از شاعران معاصر مانند مهدی اخوان ثالث را دچار نوعی ناامیدی کرد و شعری چون زمستان سرودند.

بنی هاشمی در پایان گفت: اگر بخواهم از یکی از شاعرانی که در دوران مختلف معاصر از امید صحبت کرده نام ببرم، هوشنگ ابتهاج را نام می برم. او تماماً دنبال امید است، مثل اینکه به این زودی امید خود را از دست نداده است. در دوره مشروطیت اکثر شاعران در عرصه مسائل سیاسی و اجتماعی امید دارند به ویژه ملک الشعرای بهار. این نوع امید با امید شاعران ایران باستان که تشویق به گرامی داشتن دم و حال و آینده می کردند متفاوت است.

او در قسمت تجربه خواندن فاطمه عسگری از تجربه خواندن کتاب «شب های روشن» داستایوفسکی صحبت کرد.

او گفت: در این کتاب داستایوفسکی داستان کوتاه و عاشقانه ای را روایت می کند. داستان مردی تنها غوطه ور در تنهایی عمیق. این مرد در رویاها و کتاب های خودش غوطه ور است تا اینکه جرقه عشق در زندگی اش روشن شود. تجربه خواندن داستایوفسکی به گونه ای است که می توانید چشمان خود را ببندید و تصور کنید که تمام معانی عمیق انسانی را برای شما به تصویر می کشد. داستایوفسکی یک روانشناس است و می تواند در مورد هر چیزی صحبت کند، بنابراین به نظر من خواندن کتاب های او بسیار مهم است و خواندن کتاب های او با تماشای فیلم های او متفاوت است. با خواندن این کتاب داستان کوتاه می توانید بفهمید که عشق چه چیزی می تواند برای ما به ارمغان بیاورد.

اما در شب دوم هفته هفدهم این برنامه، کتاب «رهایی از اسطوره یک زندگی کامل» نوشته پل دولان با حضور مرتضی براتی مترجم بازخوانی شد.

نجفی ابتدا از براتی پرسید که چرا به سراغ ترجمه این کتاب رفتی و او در پاسخ گفت: زمانی به سراغ ترجمه این کتاب رفتم که توجهم به کتاب های خودیاری خیلی زیاد شده بود. زیرا در فضای مجازی کتاب های خودیاری در مورد اینکه چگونه یک شبه شاد یا موفق باشیم بسیار زیاد شده است. در یکی از سایت هایی که این کتاب ها را بررسی کرده بود مقاله ای خواندم و پرسیدم آیا این میلیون ها نفری که این کتاب ها را می خوانند واقعا موفق هستند یا شکست می خورند؟ من در مورد این کتاب در همان مقاله خواندم. این کتاب با استفاده از دانش روانشناسی سوالاتی را در ذهن مردم ایجاد می کند. این کتاب از سه روایت عمده تشکیل شده است که هر کدام شامل روایت های دیگری است. نویسنده به نقد این سه روایت عمده می پردازد و به همین دلیل می توان گفت ضدروایت است.

براتی افزود: نویسنده با اینکه ضد روایت است اما به این نکته اشاره می کند که این روایت ها همه جا بی تاثیر نیست و گاهی این روایت ها می تواند برای ما مفید باشد. پل دولان می گوید ما باید داستان هایی را تعریف کنیم که کمترین آسیب را برای افراد جامعه داشته باشد. به گفته وی، برای شاد بودن در زندگی باید نسخه ای را بر اساس تجربیات خود در دنیای واقعی تهیه کنیم، نه نسخه پیچیده ای که از بیرون به ما تحمیل شده باشد. در نمودار کتاب، فارغ التحصیلان بیشترین و فوق دکترا کمترین شادی را دارند، بنابراین اینکه به ما تحمیل کنند که تحصیل خوب است، نسخه اشتباهی است. در کل نگاه نویسنده به همه چیز کافی است، به این معنا که می توان به اندازه ای که دارد خوشحال بود و با آن زندگی کرد. مثلاً در این کتاب کار گلفروشی را با وکیل مقایسه کرد و به این نتیجه رسید که گلفروشان 90 درصد از کار و زندگی خود راضی هستند اما این رقم برای وکلا حدود 55 درصد است.

این مترجم ادامه داد: نویسنده این کتاب به دنبال برابری نیست و تحرک و پویایی صنف را نمی پذیرد و می گوید همانطور که به مشاغل با مهارت بالا نیاز داریم به مشاغل کم مهارت نیز نیاز داریم، بنابراین همه را به این کار تشویق می کنیم. بنابراین. منصفانه نیست که به طبقه دیگری که در آن هستند بروید.

براتی در خصوص ترجمه کتاب توضیح داد: عنوان کتاب ترجمه انگلیسی کتاب است و تغییری نداده ام. عنوان این کتاب همچنین به این معنی است که نسخه هایی که بسته های خودیاری برای ما می بندند می خواهند به ما بگویند که باید زندگی بی عیب و نقصی داشته باشید، در حالی که زندگی بی عیب و نقص امکان پذیر نیست. همچنین راه‌حل‌هایی برای طیف وسیعی از مسائل ارائه می‌کند، مانند اینکه می‌گوید سیاستمداران باید تا حد امکان به کاهش نابرابری کمک کنند. همچنین مشاغل معمولی که ممکن است در جامعه کمرنگ باشد باید تکریم شود.

مترجم «رهایی از اسطوره زندگی کامل» گفت: این کتاب به دلیل جدید بودن، چندان مورد نقد قرار نگرفته و تا حد زیادی مورد تحسین قرار گرفته است. اولین کتاب این نویسنده «خوشبختی طراحی شده» بود که یکی از پرفروش ترین کتاب ها بود و نویسنده یکی از پژوهشگران مشهور در زمینه شادی است و به کتاب های او اشارات زیادی شده است. البته این کتاب هنوز ترجمه نشده است و انتشارات لگا پس از انتشار «نابودی اسطوره یک زندگی کامل» تصمیم گرفت اولین کتاب این نویسنده را نیز ترجمه کند. ما را تشویق می کند که رویکردی جبرگرایانه داشته باشیم، اما هوس ها را محکوم می کند و به ما توصیه می کند تا آنجا که لازم است تلاش کنیم.

براتی افزود: این کتاب داده محور است و به همین دلیل ممکن است شروع کتاب برای خیلی ها خسته کننده باشد اما هر چه جلوتر می رود لذت و خواندنش بیشتر می شود.

در آخرین قسمت برنامه طبق روال هر هفته آراز برسقیان در مورد تفکر انتقادی صحبت کرد.

او گفت: بسیاری از مردم فکر می کنند چای یا قهوه دارای کافئین یا نوعی مسکن است. آیا منصفانه است که بگوییم خوردن زیاد چای یا قهوه خطرناک است؟ چیزی که در تفکر انتقادی زیاد با آن مواجه می شویم اشتباه است و شاخه های زیادی دارد. از آنجایی که تفکر انتقادی ارتباط زیادی با زندگی روزمره ما دارد، اشتباهات نیز با زندگی روزمره ما ارتباط زیادی دارند. یکی از رایج ترین انواع تصورات غلط، تصور نادرست مرد یا پنبه است. بیشتر این خطاها وقتی چند ثانیه به آنها فکر می کنید از بین می روند.